welke soort gas brandt beter bij lage temperaturen butaan of propaan

Propaan of butaan bij kou: wat werkt het beste?

Bij lage temperaturen is propaan duidelijk de betere keuze ten opzichte van butaan. Propaan heeft een kookpunt van ongeveer -42°C, terwijl butaan al stopt met verdampen bij -1°C — en dus bij temperaturen rondom het vriespunt al slecht of helemaal niet meer werkt. Als je in koude omstandigheden kampeert, is propaan de veiligste en meest betrouwbare optie.

Waarom maakt het kookpunt zoveel verschil?

Gas in een fles is vloeibaar opgeslagen. Om te kunnen branden, moet het vloeibare gas eerst verdampen en als gas naar de brander stromen. Dit verdampingsproces is afhankelijk van de buitentemperatuur.

• Butaan verdampt bij temperaturen boven de -1°C. Zodra het kouder wordt, blijft het gas vloeibaar in de fles en komt er geen of nauwelijks gas meer uit. Je brander doet het dan simpelweg niet.
• Propaan verdampt al bij -42°C, waardoor het zelfs in strenge winters en op grote hoogtes goed blijft presteren.

In de praktijk betekent dit dat je bij een kampeertemperatuur van bijvoorbeeld 5°C met butaan al merkbare drukverlies kunt ervaren, terwijl propaan zonder problemen blijft branden.

Praktijkvoorbeelden voor kampeerders

Zomerkamperen (boven 10°C)

Bij warme zomernachten werkt butaan uitstekend. Het is bovendien iets energiedichter dan propaan (meer energie per kilogram), dus je fles gaat iets langer mee. Voor een weekendje zomerkamperen op een camping is een butaanpatroon zoals de klassieke Coleman C500 of de Campingaz CV470 een prima keuze.

Voorjaars- en herfstkamperen (0°C tot 10°C)

In dit temperatuurbereik gaat butaan steeds slechter presteren. Je merkt dat de vlam zwakker wordt en het koken langer duurt. Een mix van butaan en propaan (zoals veel outdoorgaspatronen bevatten, bijvoorbeeld 70% butaan / 30% propaan) helpt al een stuk. Veel MSR-, Primus- en Jetboil-patronen gebruiken zo'n mengsel.

Winterkamperen en bergbeklimmen (onder 0°C)

Hier heb je 100% propaan nodig. Denk aan kampeerreizen in de Alpen, winterbivaks of trekking in Scandinavië. Propaan gasflesjes (zoals de blauwe Campingaz- of rode propaan-flessen) zijn speciaal voor dit soort omstandigheden bedoeld. Let op: propaanflessen hebben een hogere druk en vereisen bijpassende regelaars en slangen.

Handige tips voor gebruik bij kou

1. Houd je gasfles warm: Slaap met je gaspatroon in je slaapzak of bewaar hem in je tent. Een warmere fles verdampt beter.
2. Gebruik isobutaan-mengsels: Isobutaan (een variant van butaan) heeft een kookpunt van -12°C en werkt beter in de kou dan gewoon butaan. Veel outdoorpatronen gebruiken een mix van propaan en isobutaan.
3. Kies een goede brander: Sommige branders, zoals de MSR Windpro II, kunnen omgekeerd worden gebruikt (met de fles ondersteboven), waardoor vloeibaar gas wordt gebruikt en de prestaties bij kou verbeteren.
4. Let op flesdruk: Bij kou neemt de druk in de fles af. Je kunt dit zien aan de zwakkere vlam. Verwissel de fles voordat hij helemaal leeg lijkt.

Samenvatting: welk gas kies jij?

Kort samengevat: ga je kamperen bij temperaturen onder de 5°C, kies dan altijd voor propaan of een mengsel met een hoog propaangehalte. Zo weet je zeker dat je brander het doet, ook als het 's nachts flink vriest.